Waar komt de bagel vandaan en waarom zit er een gat in?
De bagel komt oorspronkelijk uit Oost-Europa, en dan met name uit de Joodse gemeenschap in het Poolse Krakau. Het gat in het midden had vooral praktische redenen, zoals het makkelijk vervoeren en verkopen van de broodjes aan een stok of touw. Via Joodse migranten veroverde de bagel later New York en daarna de rest van de wereld.
De bagel begon zijn reis in Polen
De vroegste vermeldingen van de bagel komen uit Krakau, uit het begin van de zeventiende eeuw. In regels van de Joodse gemeenschap daar wordt het broodje genoemd als iets wat je kon geven bij een geboorte. Over het precieze ontstaan doen verschillende verhalen de ronde, maar dat de bagel uit Joods Oost-Europa komt, staat vast.
Eeuwen later namen Joodse migranten uit Oost-Europa hun recepten mee naar Noord-Amerika. Vooral in New York groeide de bagel uit tot een icoon. Daar ontstonden ook de bekende combinaties met roomkaas en gerookte zalm.
Koken voor het bakken maakt hem uniek
Wat een bagel anders maakt dan gewoon brood, is de bereiding. Het stevige deeg wordt eerst kort gekookt in water en daarna pas in de oven gebakken. Door het koken stolt de buitenkant al een beetje. Zo krijgt een bagel zijn glanzende korst en zijn kenmerkende stevige, taaie kruim. Soms gaat er wat honing of mout in het kookwater voor een mooie kleur en een licht zoete smaak.
Het gat had vooral praktische redenen
Over het gat in de bagel bestaan meerdere verklaringen, en waarschijnlijk spelen ze allemaal een rol.
Makkelijk te vervoeren en te verkopen
Straatverkopers regen de bagels aan een stok of touw. Zo konden ze er veel tegelijk meenemen en uitstallen.
Gelijkmatig gaar
Zonder dik midden garen het deeg bij het koken en bakken mooi gelijkmatig. Er blijft geen klef hart over.
Meer korst
Door de ringvorm heeft een bagel relatief veel buitenkant, en juist die glanzende korst maakt hem zo lekker.
Van Joodse bakkerij tot ontbijtklassieker
Lange tijd werden bagels in New York vooral door Joodse bakkers met de hand gemaakt. Pas toen machines het vormen van de ringen overnamen, kon de productie flink omhoog. Daarna verscheen de bagel ook in supermarkten en lunchrooms buiten de Joodse gemeenschap. Tegenwoordig vind je bagels met sesamzaad, maanzaad, uien, kaneel en rozijnen of alles tegelijk.
Bagel en donut lijken op elkaar, maar verschillen flink
Een donut heeft dezelfde vorm, maar is een heel ander product. Een donut is gemaakt van zacht, vaak zoet deeg en wordt gefrituurd. Een bagel wordt gekookt en gebakken en is juist stevig en nauwelijks zoet.
Ook bij de donut zorgt het gat ervoor dat het deeg gelijkmatig gaar wordt. Een leuk weetje voor Nederlanders: de donut heeft een Nederlandse voorouder. Nederlandse kolonisten namen hun oliekoeken mee naar Nieuw-Amsterdam, het huidige New York. Volgens een bekend, maar niet te bewijzen verhaal kwam een Amerikaanse scheepskapitein later op het idee om het rauwe midden eruit te halen.
Eet je je bagel graag warm? Dan is een broodrooster met bagelstand handiger dan je misschien denkt.
Veelgestelde vragen
Waarom is een bagel zo taai?
Bagels worden gemaakt van stevig deeg met relatief weinig water. Door het koken voor het bakken krijgt de buitenkant een glanzende, stevige laag en blijft de binnenkant compact en taai.
Wat is het verschil tussen een New Yorkse en een Montreal-bagel?
De Montreal-bagel is meestal kleiner, zoeter en dunner. Hij wordt vaak gekookt in water met honing en gebakken in een houtoven. De New Yorkse bagel is groter en wat zachter.
Kun je bagels invriezen?
Ja, dat kan prima. Snijd ze vooraf doormidden, dan kun je ze later direct uit de vriezer roosteren.
Wat eet je traditioneel op een bagel?
De bekendste klassieker is roomkaas met gerookte zalm, rode ui en kappertjes. Maar ook gewoon met boter, ei of hummus is een bagel heerlijk.
