Zo gebruik je de verschillende soorten ui in de keuken
Gele uien zijn de allrounders voor bakken en stoven, rode uien en sjalotten zijn milder en fijn voor rauwe gerechten en sauzen, en bosui geef je vooral vers aan het eind toe. Kies je de juiste ui, dan maakt dat echt verschil in de smaak van je gerecht.
Van gele ui tot bosui, dit zijn de belangrijkste soorten
De gele ui is je basis voor bijna alles
Dit is de ui die bij de meeste mensen in de keuken ligt. Rauw is hij behoorlijk scherp, maar door bakken en stoven wordt hij zoet en zacht. Perfect voor soep, saus, stoofpot en als basis van bijna elk gerecht. Laat je hem heel lang op laag vuur bakken, dan krijg je gekarameliseerde uien. Waarom dat langer duurt dan je denkt, lees je in dit artikel over gekarameliseerde uien.
De rode ui is mild en kleurrijk
Rode uien zijn wat zachter en zoeter van smaak. Ze zijn heerlijk rauw in een salade, salsa of op een burger en geven een mooie kleur. Je kunt ze ook snel inleggen in azijn met wat suiker en zout. Bij lang koken verliezen ze hun mooie paarse kleur en worden ze een beetje grauw.
De witte ui is fris en scherp
Witte uien zijn fris en vaak scherper dan rode. Ze worden veel gebruikt in de Mexicaanse keuken, bijvoorbeeld fijngesneden in een salsa of op taco's. Gebakken zijn ze iets minder zoet dan gele uien.
De sjalot is verfijnd en zacht
Sjalotten zijn kleiner, fijner van structuur en hebben een zachte, licht zoete smaak met een vleugje knoflook. Ze zijn ideaal voor vinaigrettes, botersauzen en roomsauzen, waar een grote ui te overheersend zou zijn. Fijngesneden vallen ze bovendien mooi uit elkaar.
De bosui is groen en fris
Bosuien of lente-uitjes hebben een wit en een groen deel. Het witte deel kun je meebakken, het groene deel strooi je liefst vers over het gerecht. Onmisbaar in de Aziatische keuken, zoals bij een roerbak met rundvlees en oestersaus, en lekker in omeletten en salades.
Kleine uitjes voor stoofpot en zuur
Zilveruitjes en parelui zijn kleine uitjes die je vaak in het zuur tegenkomt, als onderdeel van een borrelplank of bij een kaasfondue. Verse kleine uitjes, ook wel stoofuitjes of pareluien genoemd, zijn heerlijk in hun geheel in een stoofpot of geroosterd in de oven. Ze zijn wel wat lastig te pellen. Een truc is om ze een minuutje in kokend water te leggen en daarna koud af te spoelen. Dan glipt het velletje er makkelijker af.
Uien snijden zonder tranen
Bij het snijden van een ui komen zwavelstoffen vrij die je ogen irriteren. Helemaal voorkomen lukt niet, maar je kunt het wel een stuk minder erg maken.
- Gebruik een vlijmscherp mes. Een bot mes plet de cellen, waardoor er meer prikkelende stoffen vrijkomen. Lees ook welke messen je echt nodig hebt.
- Leg de ui een kwartiertje in de koelkast voordat je hem snijdt. Koude uien geven minder prikkelende stoffen af.
- Snijd het wortelgedeelte als laatste weg. Daar zit relatief veel van de scherpe stof.
- Werk bij een open raam of onder de afzuigkap.
Zo bewaar je uien
Gele, rode en witte uien en sjalotten bewaar je op een koele, droge en donkere plek, zoals een voorraadkast of kelder. Niet in de koelkast, daar worden ze zacht en kunnen ze gaan beschimmelen. Leg ze ook niet naast aardappelen, want daar worden beide sneller slecht van. Bosui hoort wel in de koelkast. Een gesneden ui bewaar je afgedekt in de koelkast en gebruik je binnen een paar dagen.
Veelgestelde vragen
Kun je een rode ui gebruiken in plaats van een gele ui?
Ja, in de meeste gerechten wel. De smaak is iets milder en zoeter. Alleen de kleur van je saus of soep kan wat anders uitvallen.
Wat is het verschil tussen een sjalot en een ui?
Een sjalot is kleiner, fijner en milder. Vaak bestaat hij uit meerdere teentjes, net als knoflook. Hij is ideaal voor sauzen en dressings.
Hoeveel sjalotten vervangen één ui?
Als vuistregel vervangen twee à drie sjalotten één middelgrote ui. Het hangt wel af van hoe groot de sjalotten zijn.
Waarom wordt mijn rode ui blauw of grijs?
De paarse kleurstof in rode ui reageert op zuur en base. Bij lang koken of in combinatie met bijvoorbeeld baking soda kan de ui daardoor blauwgrijs verkleuren. Een scheutje azijn of citroensap houdt hem juist mooi roze.
Kun je uien invriezen?
Gesneden uien kun je invriezen en daarna direct uit de vriezer gebruiken in warme gerechten. Rauw in een salade zijn ze na het ontdooien wel te slap.
