Dit wil je weten over stevia, zoetstoffen en andere suikervervangers

Er zijn grofweg drie soorten suikervervangers

Niet elke suikervervanger is hetzelfde. Het helpt om ze in groepen te verdelen.

• Intensieve zoetstoffen zijn vele malen zoeter dan suiker, dus je hebt er maar een heel klein beetje van nodig. Voorbeelden zijn aspartaam, sucralose, acesulfaam-K en steviolglycosiden, de zoete stof uit de steviaplant.
• Suikeralcoholen of polyolen zoals erytritol, xylitol en sorbitol. Ze lijken meer op suiker qua volume en smaak, maar leveren minder calorieën.
• Natuurlijke suikers zoals honing, agavesiroop, kokosbloesemsuiker en ahornsiroop. Die worden vaak als alternatief gezien, maar het zijn gewoon suikers.

Stevia komt uit een plant maar wordt wel bewerkt

Stevia heeft een natuurlijk imago, omdat de zoete stoffen uit de bladeren van de steviaplant komen. Wat je in de winkel koopt, is echter een bewerkt extract. Het is ongeveer tweehonderd tot driehonderd keer zoeter dan suiker. Veel mensen proeven een licht bittere of dropachtige nasmaak, vooral als je er te veel van gebruikt. Daarom zitten in steviaproducten vaak ook andere zoetstoffen of vulmiddelen.

Zoetstoffen zijn getest en veilig in normale hoeveelheden

Alle zoetstoffen die in Europa zijn toegestaan, zijn beoordeeld door de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Voor elke zoetstof is een aanvaardbare dagelijkse inname vastgesteld. Die grens ligt zo ruim dat je hem met normaal gebruik vrijwel niet haalt. Op het etiket herken je zoetstoffen aan hun naam of E-nummer.

Een paar aandachtspunten zijn er wel. Producten met aspartaam vermelden dat ze een bron van fenylalanine bevatten. Dat is belangrijk voor mensen met de zeldzame stofwisselingsziekte PKU. Suikeralcoholen kunnen in grotere hoeveelheden een laxerend effect hebben, en daar staat dan ook een waarschuwing over op de verpakking. Heb je een hond? Houd producten met xylitol dan buiten bereik, want voor honden is deze stof giftig.

Honing en kokosbloesemsuiker zijn geen echte vervangers

Honing, agavesiroop en kokosbloesemsuiker worden soms gezien als gezonder alternatief. Je lichaam behandelt ze echter grotendeels hetzelfde als gewone suiker. Ze leveren ongeveer evenveel calorieën en tellen gewoon mee als toegevoegde suiker. Gebruik ze dus om de smaak, niet omdat ze gezonder zouden zijn.

Bakken met suikervervangers vraagt wat aanpassing

Suiker doet in gebak veel meer dan alleen zoeten. Het zorgt voor volume, een zachte structuur, een mooie bruine korst en het helpt deeg vocht vast te houden. Vervang je suiker door een intensieve zoetstof, dan mis je dat volume en wordt je cake vaak droger en bleker. Erytritol en speciale bakmengsels werken in de oven meestal beter. Volg de aanwijzingen op de verpakking, want de verhouding verschilt per product. Een recept dat speciaal voor suikervervangers is geschreven, geeft vaak het beste resultaat.

Lees ook Zo maak je versuikerde honing weer vloeibaar

Veelgestelde vragen

Is stevia gezonder dan suiker?

Stevia levert vrijwel geen calorieën en is niet slecht voor je tanden. In die zin is het een prima alternatief als je minder suiker wilt eten. Een gezond eetpatroon draait wel om meer dan alleen het vervangen van suiker.

Kun je zoetstoffen gebruiken als je diabetes hebt?

Zoetstoffen laten je bloedsuiker nauwelijks stijgen en kunnen daarom handig zijn. Bespreek je voeding bij diabetes wel altijd met je huisarts, praktijkondersteuner of diëtist.

Raak je door zoetstoffen meer gewend aan zoet?

Dat is niet helemaal duidelijk. Wie zijn smaak wil laten wennen aan minder zoet, kan het best geleidelijk minderen met zoet in het algemeen, dus ook met zoetstoffen.

Zijn light frisdranken een goed alternatief?

Light frisdranken bevatten nauwelijks calorieën en zijn daardoor een betere keuze dan suikerhoudende frisdrank. Water, thee zonder suiker en koffie blijven volgens het Voedingscentrum wel de beste dorstlessers.

Mag je zoetstoffen gebruiken als je zwanger bent?

De toegestane zoetstoffen mogen in normale hoeveelheden ook tijdens de zwangerschap. Twijfel je, vraag het dan na bij je verloskundige of huisarts.