Wat is kweekvlees en wanneer ligt het in de winkel?

Zo wordt kweekvlees gemaakt

Het begint met een klein beetje weefsel van een levend dier, meestal via een biopt onder verdoving. Uit dat weefsel worden cellen gehaald die zich kunnen vermenigvuldigen. Die cellen gaan een bioreactor in, een soort grote roestvrijstalen tank, waar ze in een voedingsvloeistof groeien en zich delen.

De voedingsvloeistof bevat onder meer suikers, aminozuren, vitamines en mineralen. Zo krijgen de cellen alles wat ze nodig hebben om te groeien. Uiteindelijk ontstaan er spier- en vetcellen, die samen een product vormen dat je kunt verwerken tot bijvoorbeeld een burger, gehakt of nuggets. Een hele biefstuk of kipfilet met de juiste structuur kweken is nog een stuk lastiger.

Nederland speelt een belangrijke rol

Nederland loopt voorop in de ontwikkeling van kweekvlees. De eerste kweekburger ter wereld werd ontwikkeld door een team onder leiding van de Maastrichtse onderzoeker Mark Post. Sindsdien zijn er in Nederland en daarbuiten verschillende bedrijven bezig om de techniek verder te ontwikkelen en goedkoper te maken.

In Nederland mogen onder strikte voorwaarden proeverijen worden gehouden, zodat mensen het product al kunnen proeven. Dat is iets anders dan verkoop. Voordat kweekvlees in de Europese Unie in de winkel mag liggen, moet het als nieuw voedingsmiddel worden beoordeeld door de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA en daarna worden toegelaten. Dat traject kan lang duren.

Dit zijn de mogelijke voordelen

• Minder dieren: voor kweekvlees hoeven geen dieren te worden gefokt en geslacht. Er zijn alleen cellen nodig van een levend dier.
• Minder ruimte: kweekvlees zou veel minder landbouwgrond nodig hebben dan de gewone veehouderij.
• Minder uitstoot: vooral bij rundvlees kan kweekvlees mogelijk zorgen voor minder broeikasgassen, omdat er geen koeien nodig zijn die methaan uitstoten.
• Gecontroleerde productie: het vlees groeit in een afgesloten omgeving, wat de kans op bepaalde besmettingen kan verkleinen.

Er zijn ook nog veel vragen

Hoe duurzaam kweekvlees echt is, hangt sterk af van hoeveel energie de productie kost en waar die energie vandaan komt. Bioreactoren moeten constant op temperatuur gehouden worden en steriel blijven. Daarnaast is de productie nog duur en kleinschalig. Om het betaalbaar te maken, moet het op veel grotere schaal kunnen.

Ook de voedingsvloeistof is een aandachtspunt. Vroeger werd daarvoor vaak serum van kalveren gebruikt, wat juist niet diervriendelijk is. Er wordt hard gewerkt aan plantaardige alternatieven. En dan is er nog de vraag of consumenten het willen eten. Smaak, prijs en vertrouwen spelen daarbij een grote rol.

Wil je nu al minder vlees eten? Dan kun je ook gewoon letten op je portie. Hoeveel je nodig hebt, lees je in hoeveel vlees reken je per persoon.

Veelgestelde vragen

Is kweekvlees hetzelfde als vleesvervanger?

Nee. Een vleesvervanger is meestal gemaakt van plantaardige ingrediënten zoals soja, erwten of tarwe. Kweekvlees bestaat uit echte dierlijke cellen en is dus gewoon vlees.

Is kweekvlees veilig om te eten?

Voordat kweekvlees in de EU verkocht mag worden, moet de veiligheid uitgebreid zijn beoordeeld door EFSA. Pas als het product die toets doorstaat, mag het op de markt komen.

Is kweekvlees vegetarisch?

Nee, het is vlees van dierlijke cellen. Wel is het voor sommige mensen die om dierenwelzijn geen vlees eten een interessant alternatief, omdat er geen dieren voor geslacht worden.

Smaakt kweekvlees anders dan gewoon vlees?

Het doel is dat het hetzelfde smaakt, omdat het uit dezelfde cellen bestaat. Vooral de structuur en het vet zijn nog een uitdaging. Proevers van kweekburgers zijn vaak positief over de smaak.

Waarom is kweekvlees nog zo duur?

De productie gebeurt nog op kleine schaal en de voedingsvloeistof en bioreactoren zijn kostbaar. Naarmate de techniek verbetert en de productie groter wordt, verwachten ontwikkelaars dat de prijs daalt.