Huh? Stamppot is dus niet zo Hollands als we denken

En dat gestamp hebben we ook pas net uitgevonden.

image
Getty Images

Aardappel, wortel en ui in één pan en in de hussel ermee. Zo’n Nederlands prakkie is altijd goed tijdens de koude winterdagen. Maar wat nou als we je vertellen dat die stamp niet zo Hollands is als je denkt? Het originele recept kregen we uit veel zuidelijkere windstreken.

Dit is hoe borstplaat aan zijn eigenaardige naam komt >

Hutspot

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog zat ons kikkerland vol met soldaten uit het warme zuiden. En die aten buiten paella en tortilla de patatas - je raadt het al - stamppot. Het gerecht bestond uit wortelen, pastinaak, uien en vlees en werd gegeten op de Spaanse legerbasis. Toen in 1574 de dijken bij Leiden werden doorgestoken en de Spanjaarden zich plotseling teruggetrokken, plunderen de hongerige Nederlanders hun kamp op zoek naar eten. Daar vonden ze een pan met groentebrij die al snel bekend zou staan als hutspot.

Pastinaak

In het gerecht zat dus geen aardappel, maar pastinaak. Want ondanks dat we zo trots zijn op die oer-Hollandse piepers hebben we deze - wederom - te danken aan de Spanjaarden. Zij ontdekten de plant in Zuid-Amerika en brachten hem naar Nederland. Pas in de negentiende eeuw werd de aardappel zo populair dat-ie de pastinaak in hutspot begon te vervangen.

Boerenkool- of andijviestamppot

Met de komst van de aardappel, waren de hobbykoks niet meer te houden. Het hutspotrecept werd verder uitgebreid met andere groenten. Dat bleek lekker in combinatie met zuurkool en rookspek of bijvoorbeeld gestoofde peren. Van echte stamp was gek genoeg nog geen sprake. Het gerecht was toen een verzameling van nog herkenbare groenten. Pas honderd jaar geleden verschenen de eerste gerechten waar de boel samen werd geprakt. Echt klassiek kunnen we die stamppot dus niet noemen.

Nog meer geschiedenis: dit is waarom we zout over aubergines strooien >

Advertentie - Lees hieronder verder
Meer van Wist je dat